Skwirtne

To niewielka wieś, która kryje w sobie ślady historii sięgającej aż 9000 lat p.n.e., bo to właśnie tu, nad potokiem Zdynia, odkryto pozostałości jednego z najstarszych obozowisk łowieckich w Beskidzie Niskim.

Losy Skwirtnego były burzliwe. Wieś mocno ucierpiała w czasie I wojny światowej, bo na jej terenie miały miejsce potyczki między wojskami rosyjskimi a austro-węgierskimi. Okres międzywojnia przyniósł tylko częściowy spokój – we wsi powstała prężnie funkcjonująca spółdzielnia wiejska „Samopomoc”, która miała na celu wspieranie rozwoju miejscowości. Jednak już w 1936 aresztowano lokalnego działacza i nauczyciela Mikołaja Jurkowskiego, a jego miejsce w szkole zajął pedagog z Krakowa, znający tylko język polski. Dzieci łemkowskie odmówiły wtedy brania udziału w lekcjach, co doprowadziło do trzymiesięcznego „strajku szkolnego”.

II wojna światowa przyniosła ze sobą okupacją niemiecką, a następnie przymusowe dostarczanie zaopatrzenie dla sztabu Armii Czerwonej. Wieś, kiedyś licząca 500 mieszkańców, dziś jest aż pięciokrotnie mniejsza.